Przejdź do treści

Gramy w rytm basu i uczymy się słuchać. Czytaj blog

komornikgodzik.
Poradniki

Jak ustawić pierwszy rytm na spotkaniu basowym: prosty schemat od pierwszego kliknięcia

Praktyczny przewodnik dla osób, które prowadzą lub współprowadzą małe spotkania z basem. Krok po kroku pokazujemy, jak dojść od jednego kliknięcia do powtarzalnego rytmu.

Marek Wilczyńskiprowadzący spotkania
Jak ustawić pierwszy rytm na spotkaniu basowym: prosty schemat od pierwszego kliknięcia

Ten poradnik jest dla osób, które pierwszy raz prowadzą spotkanie basowe albo chcą uporządkować to, co robią na sali. Nie trzeba umieć grać na perkusji ani znać nut. Wystarczy metronom, jeden bas, spokojna sala i chęć powtarzania tego samego przez kilka minut. Po przeczytaniu będziecie umieli ustawić tempo, dobrać najprostszy schemat, pokazać go grupie i sprawdzić, czy rytm się trzyma. Wszystko sprawdziliśmy na naszych spotkaniach w świetlicy i na próbach z demem. Najważniejsze jest jedno: zaczynamy od jednego kliknięcia i nie dodajemy nic, dopóki to pierwsze nie działa. W drugiej części tekstu odsyłamy do prostego rytmu krok po kroku, gdzie rozpisujemy same uderzenia.

Dla kogo jest ten przewodnik i czego potrzebujecie

Piszemy to z myślą o osobach, które prowadzą spotkanie w małej sali: w świetlicy, w piwnicy, w większym pokoju z dywanem. Nie zakładamy doświadczenia scenicznego. Zakładamy, że jest bas, metronom albo aplikacja z kliknięciem, i kilka osób, które chcą spróbować. Prowadzący nie musi być najlepszym muzykiem w grupie. Ma pilnować początku, tempa i powtórzeń.

Zanim zaczniecie, przygotujcie miejsce. Krzesła w kole albo w półkolu, bas tak, żeby nikt nie musiał przeskakiwać kabla, metronom słyszalny dla wszystkich. Jeśli macie dwie osoby na basie, ustalcie od razu, kto zaczyna. Reszta może klaskać albo wystukiwać rytm dłonią o udo. To wystarczy, żeby wejść w pierwszy schemat.

Co zabrać na pierwsze spotkanie

  • Jeden bas i jeden kabel, sprawdzony przed wejściem grupy.
  • Metronom albo telefon z kliknięciem, ustawiony na 60 uderzeń na minutę.
  • Kartka z trzema schematami zapisanymi słownie, nie w nutach.
  • Zegar albo minutnik, żeby nie przeciągać jednego ćwiczenia.
  • Woda i przerwa po dwudziestu minutach, nawet jeśli nikt o nią nie prosi.

Nie potrzebujecie nagłośnienia ani efektów. W małym pomieszczeniu bas i tak jest głośny. O tym, co daje bas w takiej sali, pisaliśmy osobno w tekście co daje bas w małym pomieszczeniu. Warto zajrzeć przed spotkaniem, żeby nie ustawiać kolumny w rogu, gdzie wszystko dudni.

Krok po kroku: od pierwszego kliknięcia do schematu

Poniższe kroki sprawdziliśmy na sali. Kolejność ma znaczenie. Jeśli przeskoczycie od razu do grania, grupa zgubi początek i będzie się zatrzymywać w losowych miejscach.

  1. Ustawcie metronom na 60 uderzeń na minutę. Niech kliknie dziesięć razy, zanim ktokolwiek coś zagra. Wszyscy liczą na głos: raz, dwa, trzy, cztery.
  2. Pokażcie schemat głosem. Prowadzący mówi: bum, cisza, bum, cisza, i wystukuje to dłonią o udo. Grupa powtarza bez basu.
  3. Dołóżcie pierwszy dźwięk na basie. Tylko jedną nutę, na pierwsze i trzecie uderzenie. Nic więcej.
  4. Zróbcie trzy powtórzenia po osiem taktów. Po każdym ósmym zatrzymujecie się i liczycie od nowa. To uczy początku.
  5. Dodajcie drugą nutę dopiero wtedy, gdy pierwsza jest równa. Jeśli grupa przyspiesza, wróćcie do samego kliknięcia.
  6. Podnieście tempo o pięć uderzeń na minutę. Powtórzcie całość. Jeśli robi się nierówno, wróćcie do poprzedniego tempa.

Na spotkaniach w świetlicy najczęściej zatrzymujemy się na kroku czwartym dłużej, niż się wydaje. Grupa chce grać od razu, a początek taktu jest tym, co się rozpada pierwsze. O tym, jak wyglądało jedno z takich spotkań, przeczytacie w relacji październikowe spotkanie w świetlicy.

Sala w świetlicy przed spotkaniem: krzesła w półkolu, jeden bas na stojaku, metronom na środkowym krześle i kartka z trzema schematami przyklejona do ściany.
Sala w świetlicy przed spotkaniem: krzesła w półkolu, jeden bas na stojaku, metronom na środkowym krześle i kartka z trzema schematami przyklejona do ściany.

Tempo i powtórzenia: co sprawdziliśmy na sali

Tempo 60 uderzeń na minutę jest dobre na start, bo można między kliknięciami powiedzieć całe zdanie. Przy 80 grupa zaczyna się spieszyć, a przy 100 pierwszy schemat rozjeżdża się u większości osób. Nie znaczy to, że wolno jest lepiej. Znaczy, że wolno jest czytelniej. Podnosimy tempo dopiero wtedy, gdy trzy powtórzenia z rzędu są równe i nikt nie patrzy na sąsiada.

TempoKiedy używamyCo się dzieje na sali
60 uderzeń na minutęPierwsze spotkanie, nowy schematMożna liczyć na głos, grupa słyszy początek taktu
70–80 uderzeń na minutęPo trzech równych powtórzeniachCzęść osób przestaje liczyć, trzeba wracać do głosu
90–100 uderzeń na minutęKrótko, na koniec spotkaniaSchemat się trzyma albo się rozpada, warto nagrać

Powtórzenia liczymy zawsze tak samo: osiem taktów, stop, od nowa. Krótkie odcinki są lepsze niż długie granie bez przerwy, bo łatwiej usłyszeć, gdzie grupa się rozjeżdża. Po trzech takich odcinkach robimy przerwę na minutę. To nie jest strata czasu. To jest moment, w którym ludzie słyszą, co robili.

Najczęstsze błędy

  • Zaczynanie od szybkiego tempa, bo tak brzmi lepiej. Grupa gubi początek w pierwszych sekundach.
  • Dokładanie dźwięków, zanim pierwszy jest równy. Schemat robi się gęsty i nieczytelny.
  • Pokazywanie schematu tylko na instrumencie. Głos i ręka są czytelniejsze niż sam bas.
  • Brak przerwy po dwudziestu minutach. Zmęczenie objawia się przyspieszaniem.
  • Zbyt długie granie bez zatrzymania. Nikt nie słyszy, gdzie jest ósmy takt.

Schematy dobieramy do grupy, nie do własnych upodobań. Ola opowiada o tym szerzej w tekście jak dobiera schematy rytmiczne do grupy. Warto przeczytać przed kolejnym spotkaniem, zwłaszcza gdy przychodzą nowe osoby.

Jak poprowadzić grupę, żeby nikt się nie zgubił

Prowadzenie to głównie mówienie, gdzie jest początek. Zanim grupa zacznie grać, policzcie razem cztery uderzenia. W trakcie nie trzeba krzyczeć. Wystarczy spokojny głos na końcu ósmego taktu: jeszcze raz, od początku. Ktoś musi być odpowiedzialny za ten głos. Jeśli prowadzących jest dwoje, ustalcie, kto liczy, a kto słucha.

Warto nagrać jedno powtórzenie telefonem i odsłuchać od razu. Nagranie pokazuje to, czego nie słychać w trakcie grania: czy początek jest równy, czy bas nie zjada reszty. Trzy miesiące prób z demem nauczyły nas, że jeden odsłuch po spotkaniu mówi więcej niż dziesięć uwag w trakcie. Zapisaliśmy to w tekście trzy miesiące prób z demem.

Najprostszy schemat, powtórzony dziesięć razy, daje więcej niż trzy schematy grane po dwa razy.

Marek Wilczyński, prowadzący spotkania

Na koniec zostawcie pięć minut na jedno pytanie: co było najtrudniejsze. Odpowiedzi zwykle dotyczą początku taktu, nie dźwięków. To dobra wiadomość, bo początek ćwiczy się najłatwiej. Następne spotkanie zaczynacie od tego samego kliknięcia i tego samego schematu. Dopiero gdy jest równy, dokładacie nowy.

Gotowy schemat na pierwsze spotkanie

Poniższy zapis jest słowny, celowo. Nie trzeba go czytać jak nut. Wystarczy powtarzać go na głos i wystukiwać dłonią.

  1. Cztery uderzenia metronomu na wejście, liczone na głos.
  2. Na pierwsze uderzenie taktu: jedna nuta basu, krótka.
  3. Na drugie: cisza, tylko kliknięcie.
  4. Na trzecie: ta sama nuta co na pierwsze.
  5. Na czwarte: cisza. Całość powtarzacie osiem razy i zatrzymujecie się.

To wszystko. Schemat jest tak prosty, że część osób chce od razu dokładać dźwięki. Warto wytrzymać. Na naszych spotkaniach ten układ wystarczał na dobre dwadzieścia minut pracy, a grupa wychodziła z poczuciem, że coś zagrała. Gdy chcecie rozwinąć same uderzenia, wróćcie do przewodnika dla początkujących.

60uderzeń na minutę w pierwszym ćwiczeniu

Pytania, które dostajemy

Czy potrzebuję metronomu na pierwszym spotkaniu?

Tak, to najprostszy sposób, żeby wszyscy słyszeli to samo. Wystarczy telefon z aplikacją albo mały metronom. Ustawcie 60 uderzeń na minutę i nie zmieniajcie tempa w trakcie ćwiczenia.

Ile osób może brać udział w jednym schemacie?

Na basie gra jedna lub dwie osoby, reszta może klaskać albo wystukiwać rytm dłonią. W małej sali pięcioro–sześcioro osób to dobra liczba. Więcej osób utrudnia słyszenie początku taktu.

Kiedy podnieść tempo na spotkaniu?

Dopiero gdy trzy powtórzenia po osiem taktów są równe i nikt się nie zatrzymuje. Podnosimy o pięć uderzeń na minutę i sprawdzamy od nowa. Jeśli schemat się rozpada, wracamy do poprzedniego tempa.

Napisane przezMarek Wilczyńskiprowadzący spotkania, Komornikgodzik